Angielski
Niemiecki
Węgierski
Holenderski
Hiszpański
Francuski
Włoski
Czeski
Polski
Grecki
Jak zacząć kopać krypto: kompletny poradnik
Czytaj więcej Przeczytaj mniej
Czytaj więcej Przeczytaj mniej
Czym jest kopanie kryptowalut?
W skrócie: wydawanie prawdziwej mocy obliczeniowej, by zasłużyć na prawo dodania następnego bloku.
Bitcoin i monety zbudowane na tym samym pomyśle nie mają banku prowadzącego główną księgę. Zamiast tego tysiące niezależnych maszyn na świecie prowadzi własną kopię każdej kiedykolwiek wykonanej transakcji i potrzebuje sposobu, by uzgodnić, jaki ma być kolejny wpis we wspólnej historii, bez wzajemnego zaufania i bez sędziego. Kopanie jest odpowiedzią: zamienia „kto zapisze następną stronę” w wyścig, którego wygranie kosztuje prawdziwy prąd, co czyni oszustwo drogim, a uczciwość najtańszą strategią.
Konkretnie: koparka zbiera oczekujące transakcje w blok kandydujący i wielokrotnie przepuszcza go przez kryptograficzną funkcję skrótu, zmieniając mały licznik, w poszukiwaniu wyniku poniżej celu ustalonego przez sieć. To poszukiwanie nazywa się proof-of-work, czyli dowód, że wykonano realną ilość obliczeń. Kto pierwszy znajdzie poprawny wynik, rozgłasza go, reszta sieci sprawdza go w ułamku sekundy, a nagroda (nowe monety plus opłaty z tych transakcji) trafia do znalazcy.
Tak właśnie nowe monety trafiają do obiegu. Nie ma drukarni ani komitetu: monety powstają jako nagroda za opisaną pracę, według stałego, publicznie znanego harmonogramu. Dlatego sprzęt, który kierujesz do tego zadania, ma takie znaczenie i dlatego następna sekcja omawia trzy główne kategorie sprzętu do kopania: ASIC, GPU i CPU.
Historia i początki kopania
Od procesora laptopa w 2009 roku do przemysłu układów budowanych na zamówienie dziś.
2008 — Whitepaper
Autor (lub autorzy) pod nazwiskiem Satoshi Nakamoto opublikował whitepaper Bitcoina, opisujący system gotówki elektronicznej peer-to-peer zabezpieczony proof-of-work zamiast bankiem. Kopanie było w projekcie od pierwszej strony.
2009 — Blok genezy
Blok zero wykopano w styczniu 2009 na zwykłym sprzęcie CPU. Przez mniej więcej pierwszy rok każda koparka Bitcoina na świecie była zwykłym procesorem komputera, bo innej opcji jeszcze nie było.
2010 — GPU i pierwsza pula
Górnicy odkryli, że karty graficzne liczą ten sam hash znacznie szybciej niż CPU, i kopanie na GPU przejęło rynek niemal z dnia na dzień. W tym samym roku ruszyła Slush Pool, pierwsza pula wydobywcza, która pozwoliła małym uczestnikom łączyć hashrate i dzielić nagrody.
2013 — Początek ery ASIC
Pojawiły się pierwsze układy dedykowane, zbudowane wyłącznie do liczenia hashy SHA-256, które przewyższały GPU o rzędy wielkości. W ciągu kilku lat kopanie samego Bitcoina na GPU przestało być opłacalne.
2011–2015 — Rozgałęzienie altcoinów
Litecoin (2011) wybrał Scrypt właśnie po to, by opierać się ASIC i dłużej pozostać przyjazny dla GPU. Ethereum (2015) zbudowało wokół siebie całą gospodarkę kopania na GPU. Każdy nowy algorytm zerował wyścig sprzętowy dla danej monety.
Dziś — Warstwowy ekosystem
SHA-256 i kilka innych algorytmów to dziś czysty teren ASIC. Wiele innych monet jest celowo zaprojektowanych tak, by pozostać przyjazne dla GPU lub CPU, i właśnie dlatego wszystkie trzy kategorie sprzętu wciąż żyją obok siebie.
Kopanie na ASIC vs CPU vs GPU
Algorytm monety decyduje, która kategoria sprzętu może ją faktycznie kopać.
Kopanie na ASIC
ASIC (układ scalony do konkretnego zastosowania) to krzem zaprojektowany od zera do liczenia jednego algorytmu haszującego i niczego więcej. Ta specjalizacja czyni go setki razy wydajniejszym od sprzętu ogólnego przeznaczenia, kosztem niemożności kopania czegokolwiek, do czego układ nie został zbudowany.
Każda obecna koparka Bitcoina, Litecoina i Kaspy na rynku to ASIC. Przeglądaj wszystkie śledzone przez nas modele, z rentownością na żywo, na stronie koparek ASIC, albo zestaw dwie maszyny ze sobą w narzędziu do porównywania koparek.
Kopanie na CPU
Niewielka liczba monet celowo używa algorytmów (RandomX to najbardziej znany przykład) zaprojektowanych do wydajnej pracy na zwykłym procesorze, które prawie nic nie zyskują na wyspecjalizowanym sprzęcie. Dzięki temu kopanie pozostaje dostępne z zwykłego komputera, bez dokupywania sprzętu.
To mały, celowy zakątek świata kopania, który istnieje głównie po to, by niektóre sieci pozostały zdecentralizowane i odporne na monopole ASIC. Zobacz, które monety się kwalifikują, na stronie monet.
Kopanie na GPU
Karta graficzna to procesor równoległy ogólnego przeznaczenia, niezbudowany pod jeden algorytm, dlatego jest wolniejsza od ASIC na algorytmach, które ASIC obejmują, ale wystarczająco elastyczna, by dość dobrze kopać dziesiątki innych i by przestawić ją na zupełnie inną monetę zmianą konfiguracji.
Ta elastyczność sprawia, że rig zbudowany z konsumenckich kart graficznych można przeznaczyć do innych celów nawet po latach. Porównaj aktualne modele na stronie GPU.
Jedna strona rozstrzyga, która kategoria dotyczy której monety: Koparka stronie monet wylicza każdą śledzoną przez nas monetę i oznacza ją jako możliwą do kopania na CPU, GPU lub ASIC, byś nigdy nie musiał zgadywać, czy sprzęt, który masz lub zamierzasz kupić, potrafi kopać daną monetę, zanim cokolwiek podłączysz.
Jak naprawdę działa kopanie
Od oczekującej transakcji w twoim portfelu do trwałego wpisu w księdze.
Każdy pełny węzeł w sieci, koparka czy nie, przechowuje własną kopię blockchaina i samodzielnie sprawdza, czy każdy blok i każda transakcja przestrzega zasad. Koparki to podzbiór węzłów, które dodatkowo rywalizują o zaproponowanie następnego bloku. Nikt ich nie wyznacza i nikt nie może im zabronić prób; rywalizacja jest otwarta dla każdego z odpowiednim sprzętem. Oto co dzieje się między kliknięciem „wyślij” a chwilą, gdy ta transakcja staje się trwała.
Transakcje trafiają do mempoola
Rozesłana transakcja czeka w mempoolu każdego węzła, czyli poczekalni niepotwierdzonych transakcji, aż podejmie ją koparka. Wyższe opłaty zwykle są podejmowane wcześniej, bo koparki składają najbardziej dochodowy blok, jaki mogą.
Powstaje blok kandydujący
Koparka wybiera partię transakcji z mempoola, łączy je z transakcją coinbase (nagrodą za blok, płaconą samej sobie) i haszuje całość do jednego nagłówka bloku gotowego do obróbki.
Zaczyna się wyścig hashy
Koparka wielokrotnie zmienia licznik zwany nonce i ponownie haszuje nagłówek, sprawdzając za każdym razem, czy wynik jest poniżej bieżącego celu trudności. Nie ma drogi na skróty: to próby i błędy w ogromnym tempie.
Trudność utrzymuje stałe tempo
Każda sieć okresowo koryguje ten cel (Bitcoin co 2016 bloków), tak by bloki przychodziły w mniej więcej stałych odstępach, bez względu na to, ile łącznego hashrate dołącza do sieci lub ją opuszcza.
Zwycięski blok się rozchodzi
W chwili znalezienia poprawnego hasha koparka rozgłasza pełny blok. Każdy inny węzeł sprawdza go samodzielnie w milisekundach: proof-of-work, którego znalezienie wymagało ogromnego wysiłku, weryfikuje się niemal natychmiast.
Łańcuch i nagroda się ustalają
Gdy dość węzłów zaakceptuje blok, staje się częścią kanonicznego łańcucha, a nagroda coinbase dojrzewa po ustalonej liczbie potwierdzeń. Wszystkie pozostałe koparki porzucają swojego już nieaktualnego kandydata i zaczynają następny blok.
Pule wydobywcze: dlaczego prawie nikt nie kopie sam
Znalezienie bloku samemu, jak opisała poprzednia sekcja, to prawdziwa loteria przy każdej monecie ze znaczącym hashrate sieci: jedna maszyna mogłaby czekać latami albo w praktyce w nieskończoność. Pula wydobywcza rozwiązuje to, łącząc hashrate tysięcy koparek w jedno zgłoszenie i dzieląc nagrodę proporcjonalnie, dzięki czemu każdy dostaje małą, stałą wypłatę zamiast rzadkiej, ogromnej.
Ten jeden pomysł (Slush Pool wprowadziła go w 2010) sprawił, że kopanie stało się dostępne dla zwykłych ludzi, i warto go dobrze zrozumieć, zanim skierujesz choćby jedną maszynę na cokolwiek.
Przeczytaj pełny poradnik o pulach wydobywczychJak skonfigurować koparkę ASIC krok po kroku
Zasilanie, sieć, pula i chłodzenie: praktyczna część, którą większość poradników pomija.
Koparka przychodzi w pudełku ze złączem zasilania, portem sieciowym i własną stroną internetową, i to wszystko, czego potrzebuje. Siedem kroków poniżej prowadzi nowy ASIC z pudełka do pierwszego zaakceptowanego share’a, a ta sama kolejność działa dla niemal każdego modelu. Przeczytaj poradnik zakupu koparki ASIC
Zasilanie: napięcie, obwód i kable
Przed podłączeniem czegokolwiek przeczytaj tabliczkę na koparce z napięciem wejściowym i poborem mocy. Większość pełnowymiarowych ASIC potrzebuje 200–240 woltów i pobiera 3000 watów lub więcej, więc musi mieć własny obwód.
Trzymaj obciążenie ciągłe poniżej 80 procent wartości obwodu, używaj kabli zasilających pasujących do złącza i nigdy nie podłączaj koparki przez tani przedłużacz ani listwę. Jeśli wtyczka lub kabel są ciepłe, wyłącz i najpierw to napraw.
Sieć: użyj kabla
Pełnowymiarowy ASIC ma port Ethernet i nie ma Wi-Fi, więc podłącz go kablem do routera lub switcha. Małe koparki biurkowe, takie jak Bitaxe, mają Wi-Fi i dołączają do twojej sieci przez własną stronę konfiguracji.
Znajdź koparkę i otwórz jej stronę
Poszukaj nowego urządzenia na liście podłączonych urządzeń w routerze albo uruchom darmowy skaner IP w sieci. Koparka ma adres typu 192.168.1.50; wpisz go w przeglądarce, zaloguj się domyślnym loginem z instrukcji i od razu zmień hasło.
Ustawienia puli: adres, worker i hasło
Wpisz adres stratum swojej puli, nazwę workera i hasło dla każdego miejsca puli. Nazwa workera to zwykle twoje konto lub adres portfela, kropka i nazwa maszyny; hasło może być dowolnym tekstem, np. x.
Wypełnij pulę 2 i pulę 3 pulą zapasową, aby koparka działała dalej, gdy pierwsza pula nie odpowiada.
Firmware
Każda koparka przychodzi z firmware producenta i do pierwszej konfiguracji to dobry wybór. Własny firmware może dodać dokładniejsze strojenie i obniżyć pobór mocy, ale może unieważnić gwarancję, a niektóre wersje pobierają opłatę, więc przeczytaj warunki, zanim go wgrasz.
Chłodzenie i hałas
ASIC chłodzony powietrzem przepycha dużo powietrza i jest znacznie głośniejszy od komputera. Postaw go w garażu, piwnicy lub wentylowanym pomieszczeniu, zapewnij chłodne powietrze na wlocie i wyprowadź gorący wylot z pomieszczenia, zamiast pozwolić mu ogrzewać otoczenie koparki.
Monitoring
Sprawdzaj na stronie koparki hashrate, temperatury i prędkości wentylatorów, a w panelu puli hashrate, który widzi pula. Jeśli te dwie liczby znacznie się różnią dłużej niż dobę, coś jest nie tak.
Większość pul potrafi wysłać wiadomość, gdy worker przechodzi offline; włącz to.
Przykładowe ustawienia puli
URL: stratum+tcp://<pool address>:<port>
Worker: youraccount.worker1
Password: xSkopiuj prawdziwy adres stratum i port ze strony pomocy swojej puli. Porównaj wszystkie pule wydobywcze
Gdy koparka nie liczy hashy
Sześć sprawdzeń, które rozwiązują większość problemów, w kolejności do wypróbowania.
Brak sieci
Brak diody połączenia na porcie lub brak adresu w routerze oznacza, że problemem jest kabel, port lub router. Najpierw spróbuj innego kabla i innego portu.
Złe ustawienia puli
Źle wpisany adres stratum, brakujący port lub zła nazwa workera dają koparkę, która działa, ale nic nie zarabia. Skopiuj wartości ze strony pomocy puli zamiast je wpisywać.
Za mało prądu
Koparka, która restartuje się w pętli lub zgłasza brakujące hashboardy, często jest niedozasilona. Sprawdź napięcie, kabel i to, czy obwód nie jest współdzielony z innym urządzeniem.
Przegrzewanie
Ostrzeżenie o temperaturze, wentylatory na pełnych obrotach lub nagły spadek hashrate oznaczają, że ciepło nie może uciec. Udrożnij drogę powietrza i obniż temperaturę w pomieszczeniu, zanim ruszysz jakiekolwiek ustawienia.
Błędy wentylatora lub hashboardu
Wentylator, który się nie kręci, albo hashboard brakujący na stronie statusu to usterka sprzętowa. Raz odłącz i podłącz kable, a jeśli błąd pozostanie, skontaktuj się ze sprzedawcą, dopóki trwa gwarancja.
Odrzucone share’y
Kilka odrzuconych share’ów jest normalne, ale wysoki odsetek wskazuje na słabe połączenie sieciowe lub zbyt odległy serwer puli. Przełącz się na serwer puli bliżej ciebie.
Małe koparki solo: inny rodzaj konfiguracji
Koparki loteryjnej, takiej jak Bitaxe czy NerdQaxe, nie konfiguruje się z myślą o codziennym dochodzie. Jej oczekiwana wypłata dziennie jest bliska zera, a dostajesz los w każdym losowaniu bloku.
Oceniaj taką maszynę po dwóch liczbach: szansie na znalezienie bloku, podanej jako 1 do N, i koszcie prądu za ten los. Nasza strona solo podaje obie dla każdej koparki loteryjnej, na tle sieci na żywo.
Konfiguracja jest taka sama jak wyżej, z jedną różnicą: pula jest pulą solo i wypłaca tylko wtedy, gdy twoja własna koparka znajdzie blok.
Zobacz koparki loteryjne solo
Pule, na które skierujesz koparkę
To największe pule wydobywcze Bitcoina, odczytywane na żywo z naszych danych o pulach. Wybierz jedną, skopiuj jej adres stratum i wpisz go w ustawieniach puli swojej koparki.
| # | Pool | Metody wypłat i opłaty | Minimalna wypłata |
|---|---|---|---|
| 1 | Foundry USA | FPPS | 0.01 BTC |
| 2 | AntPool | PPLNS 2% · FPPS 4% | 0.005 BTC |
| 3 | F2Pool | FPPS 4% · PPLNS 2% | 0.005 BTC |
| 4 | ViaBTC | PPS+ 4% · PPLNS 2% | 0.001 BTC |
| 5 | SpiderPool | PPLNS 1% · FPPS 4% | 0.005 BTC |
| 6 | MARA Pool | — | — |
| 7 | BinancePool | FPPS 4% | — |
| 8 | Luxor | FPPS 2.5% | 0.001 BTC |
| 9 | SECPOOL | PPLNS 0% · FPPS 4% | — |
| 10 | EMCD | FPPS 4% | — |
Ranking według hashrate puli. Opłaty i metody wypłat podają same pule.
Koparki ASIC
Przeglądaj i obliczaj zysk
Kopanie na GPU
Porównaj karty graficzne
Kalkulatory monet
CPU, GPU i ASIC coin
Kopanie solo i loteryjne
Szanse przy małym hashrate
Pule wydobywcze
Opłaty, wypłaty i adresy serwerów
Zakup koparki ASIC
Co sprawdzić przed zapłatą
Zweryfikowani sprzedawcy
Sprzedawcy, oferty i wysyłka
Jak skonfigurować koparkę ASIC
Pełny artykuł, od pudełka do pierwszego share’a
Pule wydobywcze Bitcoina bez tajemnic
Pełny artykuł: największe pule, jak płacą i jak wybrać jedną z nich.
FAQ poradnika o kopaniu
Szybkie odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
